Het onderzoek is een herhaling van een soortgelijk onderzoek in 2007. Doel is om nu na 5 jaar na te gaan wat de stand van mediation is bij gemeenten, wat de verschillen zijn en wat dit betekent voor de toekomst.
De resultaten uit 2007 vergeleken met de actuele stand van mediation anno 2012/2013
Niet alleen de bekendheid, maar ook de kennis op het gebied van mediation en mediationvaardigheden is flink vergroot. Gemeenten maken nu nadrukkelijk onderscheid tussen beide fenomenen. Verder blijkt het grote publiek ook meer kennis van zaken te hebben, soms nemen burgers het initiatief tot mediation.
Jammer is dat gemeenten nog weinig werk maken van goede voorlichting aan inwoners over de mogelijkheden van mediation of een informeel gesprek.
Dominant is dat de gemeenten conflicten met burgers oplossen door in informele sfeer te bemiddelen. Vaak gebeurt dat in de fase dat een bezwaarschrift is ontvangen en de gemeenten hebben de ambitie om de vaardigheden ook in de primaire fase van intake en besluitvorming toe te passen. Meestal gebeurt de toepassing op initiatief van de behandelend ambtenaar naar eigen inzicht, zonder dat er sprake is van een protocol.
De toepassing vindt plaats op alle terreinen van overheidszorg, hoewel gemeenten soms ervaren dat er weinig onderhandelingsruimte is. De top 3 van met mediation te bereiken resultaten is ten opzichte van 2007 niet veranderd. Richtte mediation zich in 2007 met name op de relatie overheid – burger, nu wordt mediation – weliswaar voorzichtig – ook intern toegepast. Als het gaat om conflicten tussen burgers, wordt meestal verwezen naar buurtbemiddeling.
Het aantal mediations is gemiddeld gezien niet gestegen, wat een gevolg is van de succesvolle voorliggende voorziening van de informele aanpak met de toepassing van mediationvaardigheden. Is er aanleiding om een mediator in te schakelen, dan is er voorkeur voor een interne mediator, die zo mogelijk afkomstig is uit een mediatorspool. Een voordeel is dat de interne mediator de gemeente kent en dit betekent dat er een lage drempel is voor de toepassing van mediation. Dat de kosten daarvan laag zijn, speelt ook een rol.
Driekwart van de ambtenaren beschikt inmiddels over mediationvaardigheden, meestal verkregen door een interne of soms een externe opleiding of training te volgen. De toepassing is evenals bij mediation breed en maakt soms deel uit van de dagelijkse werkzaamheden. Het voorkomen dat er een conflict ontstaat of escaleert is een belangrijke motivatie voor de toepassing, naast de tijdsbesparing van een snellere oplossing van het conflict.
Een verdere toepassing is afhankelijk van goede training en de juiste houding bij bestuur, management en medewerkers. De gewenste cultuur is oplossingsgericht te kunnen werken. Ook een protocol, zichtbaar commitment van bestuur en management en voldoende opleidingsbudget zijn succesfactoren.
Publieke beleidsbemiddeling is nog weinig bekend bij gemeenten. Het stimuleren tot zelfwerkzaamheid van burgers staat bij de gemeenten nog in de kinderschoenen. Gemeentebesturen nemen bij voorkeur zelf de besluiten en volstaan vaak met het goed informeren van de inwoners.
De meeste gemeenten blijken niet te zijn aangesloten bij de VGM of een ander kennisplatform. Wel is er behoefte aan ondersteuning, waarbij het accent ligt op de algemeen informerende taak, zoals de VGM thans ook vooral invult.